โพ้นทะเลเสวนา ตอนที่ ๕: “กษัตริย์นักประชาธิปไตย (?) : สถาบันกษัตริย์สเปนในช่วงเปลี่ยนผ่าน”

การเสวนาเรื่อง “กษัตริย์นักประชาธิปไตย (?) : สถาบันกษัตริย์สเปนในช่วงเปลี่ยนผ่าน” เป็นตอนที่ ๕ ของเสวนาชุด “สถาบันกษัตริย์ในสมัยเปลี่ยนผ่าน” โดยเป็นการพูดคุยเกี่ยวกับบทความชื่อเดียวกันในบล็อกนักเรียนไทยโพ้นทะเล

ในตอนนี้ พลอยใจ ปิ่นตบแต่ง และ อติเทพ ไชยสิทธิ์ ชวน “พีรวิชญ์ ขันติศุข” ผู้ศึกษาเรื่องการเลือกตั้งในช่วงเปลี่ยนผ่านและผู้หลงใหลในการเมืองสเปนร่วมสมัยมาร่วมพูดคุยแลกเปลี่ยนในคำถามที่ว่า “กษัตริย์สเปนเป็นผู้สร้างประชาธิปไตยจริงหรือ?” และ “ทำไมผู้ที่ได้ผลประโยชน์จากระบอบเผด็จการถึงยอม “ฆ่าตัวเองตาย” เพื่อการปฏิรูปไปสู่ประชาธิปไตย?”

โพ้นทะเลเสวนาในตอนนี้ จะพาทุกท่านย้อนกลับไปในช่วงปี ค.ศ. ๑๙๗๐-๑๙๘๐ ของสเปนในฐานะประเทศที่ประชาธิปไตยกำลังก่อร่างสร้างตัว เพื่อสำรวจการเปลี่ยนแปลงของสังคมและการปรับตัวของสถาบันทางการเมืองจากระบอบ “ผู้นำเผด็จการทหารทำตามอำเภอใจที่สุดในโลก” ไปสู่ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขที่มั่งคงได้อย่างทุกวันนี้ได้อย่างไร

ขอเชิญผู้ที่สนใจติดตามรับชมรับฟัง “โพ้นทะเลเสวนา” ตอนที่ ๕ ได้ ผ่านทางช่อง YoutubeSpotify, และ Apple Podcasts

กษัตริย์นักประชาธิปไตย (?) : สถาบันกษัตริย์สเปนในช่วงเปลี่ยนผ่าน

“…สถาบันกษัตริย์ สัญลักษณ์แห่งความสถาพรและเอกภาพของชาติ มิอาจยอมรับการกระทำหรือทัศนคติใด ๆ ของบุคคลที่ใช้กำลังเข้าขัดขวางกระบวนการประชาธิปไตยตามรัฐธรรมนูญที่ชาวสเปนได้ออกเสียงรับรองผ่านการทำประชามติ [1]

ในหลายประเทศ การได้มาซึ่งประชาธิปไตยมักจะมาจากการต่อสู้และเรียกร้อง-ของชนชั้นกลางถึงล่างต่อชนชั้นนำทางการเมือง โดยเฉพาะต่อสถาบันกษัตริย์ หรือกล่าวโดยสั้นว่า กษัตริย์ถูกมองเป็นคู่ขัดแย้งของการเดินทางสู่ประชาธิปไตย แต่คำกล่าวด้านบนนี้อาจทำให้หลายคนต้องหยุดคิดและพยายามจินตนาการถึงสิ่งที่เหมือนจะขัดต่อความรู้สึกว่า “สถาบันกษัตริย์เป็นส่วนหนึ่งของการสร้างและปกปักรักษาประชาธิปไตย” ทว่าสิ่งนี้เกิดขึ้นในประเทศสเปน และได้กลายเป็นต้นแบบของการสร้างประชาธิปไตยให้กับหลายกลุ่มประเทศ โดยเฉพาะประเทศในภูมิภาคยุโรปตะวันออกในเวลาต่อมา

การสร้างประชาธิปไตยโดยชนชั้นนำและสถาบันกษัตริย์ในสเปนนั้นได้รับความสนใจจากแวดวงวิชาการที่ศึกษาชนชั้นนำและการเปลี่ยนผ่านทางการเมือง และยังคงเป็นที่ถกเถียงกันจนถึงปัจจุบัน นี่จึงเป็นที่มาของงานเขียนชิ้นเล็กๆ นี้ที่พยายามลากเส้นความสัมพันธ์และสร้างคำอธิบายเพื่อตอบและตั้งคำถามชวนคิดเกี่ยวกับบทบาทของสถาบันกษัตริย์สเปนในช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่าน โดยงานชิ้นนี้จะชวนกลับไปยังสเปนในช่วงทศวรรษที่ 1970-1980 เพื่อตอบคำถามว่า “ทำไมสเปนถึงเปลี่ยนผ่านไปสู่ประชาธิปไตยได้อย่างรวดเร็วและมั่นคงทั้งๆ ที่เพิ่งออกจากระบอบเผด็จการได้ไม่นาน ?”  และ “สถาบันกษัตริย์สเปนมีตำแหน่งแห่งหนใดในช่วงการเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญนี้ ?”

Continue reading “กษัตริย์นักประชาธิปไตย (?) : สถาบันกษัตริย์สเปนในช่วงเปลี่ยนผ่าน”

โพ้นทะเลเสวนา ตอนที่ ๓: “ความ (ไม่) เข้าใจสถาบันกษัตริย์อังกฤษในการเมืองไทย”

การเสวนาเรื่อง “ความ (ไม่) เข้าใจสถาบันกษัตริย์อังกฤษในการเมืองไทย”  เป็นตอนที่ ๓ ของเสวนาชุด “สถาบันกษัตริย์ในสมัยเปลี่ยนผ่าน” โดยเป็นการคุยเกี่ยวกับบทความ “ข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับความ (ไม่) เข้าใจสถาบันกษัตริย์อังกฤษในการเคลื่อนไหวทางการเมืองของไทย” ในบล็อกนักเรียนไทยโพ้นทะเล

ในตอนนี้ สุญญาตา เมี้ยนละม้ายและอติเทพ ไชยสิทธิ์ชวน “พลอยใจ ปิ่นตบแต่ง” ผู้สนใจประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาอังกฤษศตวรรษที่ ๑๘ มาคุยกันเรื่องการนำเอาประวัติศาสตร์หรือแนวคิดเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์อังกฤษโดยผู้ที่มีส่วนเคลื่อนไหวทางการเมืองของไทยมาใช้อย่างผิดฝาผิดตัว (รวมทั้งที่เข้าใจผิด) ทั้งในแง่ของบริบททางประวัติศาสตร์และห้วงเวลา โดยพลอยใจชี้ให้เห็นถึงประวัติศาสตร์อันยาวนานของสถาบันกษัตริย์อังกฤษ ตั้งแต่ยุคสงครามกลางเมือง ยุคจักรวรรดิ และยุคปัจจุบัน ซึ่งต้องผ่านการต่อรองทางอำนาจกับระบอบรัฐสภา รวมถึงความสลับซับซ้อนของระบบกฎหมายแบบจารีตประเพณี (Common law) ที่ไม่จำเป็นต้องนำมาใช้สนับสนุนฝ่ายกษัตริย์เสมอไป

การยกสถาบันกษัตริย์อังกฤษมาเปรียบเทียบกับไทย ดังที่หมอวรงค์ หรือไชยยันต์ ไชยพรมักนำมาใช้อ้างอิงนั้นมีปัญหาอย่างไร? กฎหมายจารีตประเพณีของอังกฤษเหมือนหรือต่างกับจารีตประเพณีเรื่องพระราชอำนาจของไทย? ทำไมการพูดคุยเรื่องสถาบันกษัตริย์ โดยพิจารณาเรื่องความสลับซับซ้อนและบริบทของประวัติศาสตร์จึงเป็นเรื่องจำเป็น? ขอเชิญผู้ที่สนใจติดตามรับชมรับฟัง “โพ้นทะเลเสวนา” ตอนที่ ๓ ได้ ผ่านทางช่อง Youtube, Spotify, และ Apple Podcasts