ขงจื่อ – THAI STUDENTS OVERSEAS

อติเทพ ไชยสิทธิ์

เมื่อเทศกาลตรุษจีนเวียนมาถึง ผู้อ่านบางท่านอาจมีคำถามกับตนเองว่า เราจะเซ่นไหว้บรรพชนกันไปทำไม? โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากเป็นผู้อ่านที่ไม่เชื่อเรื่องผีสางเทวดาแล้ว การเซ่นไหว้บรรพชนยังจะมีที่ทางของมันอยู่อีกหรือไม่? ผู้เขียนเห็นว่านี่จึงเป็นโอกาสอันดีที่เราจะได้หันมาทบทวนความหมายของการเซ่นไหว้บรรพชนตามหลักปรัชญาหรู (儒家) ซึ่งเป็นธรรมเนียมภูมิปัญญาที่มีคำสอนของขงจื่อเป็นส่วนหนึ่งในนั้น

(ความกตัญญูในภาษาจีน 孝 ประกอบมาจากตัวอักษรสองตัว คือคำว่า คนชรา และคำว่า เด็ก สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างคนสองรุ่น แตกต่างจากแนวคิดเรื่องความกตัญญูแบบพุทธที่เป็นการตอบแทนบุญคุณ)

บทความชิ้นนี้เรียบเรียงขึ้นจากคำร่างประกอบการเสวนาหัวข้อ ‘ความกตัญญูและบทบาทของครอบครัวในสังคมทุนนิยม’ โดยกลุ่ม ‘ไส้ตะเกียงเสวนา’ เมื่อวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2567 ที่ร้านหนังสือ Book: Republic ในการสนทนาครั้งนี้ ผู้เขียนได้อภิปรายถึงความหมายของความกตัญญูและบทบาทของครอบครัวในฐานะพื้นที่ของการเรียนรู้ที่จะเป็นมนุษย์ตามแนวคิดของขงจื่อ ซึ่งต่อไปนี้ผู้เขียนจะเรียกว่า ‘แนวคิดหรู’ (儒家)[1] นอกจากนี้ผู้เขียนยังได้เสนอแนวคิดรัฐสวัสดิการที่วางอยู่บนฐานของความกตัญญูและครอบครัวแบบดังกล่าวอีกด้วย[2]